Κοινοποίηση: Facebook feed-image Ροή ειδήσεων
Παρουσίαση του τρίτομου έργου: "ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ από τη Βυζαντινή εποχή μέχρι τις μέρες μας" και βράβευση του συγγραφέα-προέδρου του Συλλόγου, Φίλιππου Οικονόμου Εκτύπωση E-mail

«ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΣΜΕΝΗ» -Τιμητική εκδήλωση για το δημοτικό τραγούδι


Με μια πολύ ενδιαφέρουσα και παράλληλα πανηγυρική εκδήλωση υπό τον τίτλο "Ιστορία Τραγουδισμένη", τίμησαν την επέτειο της 25ης Μαρτίου 1821 από κοινού η Δημοτική Κοινωφελής Επιχείρηση Αιγιαλείας (ΔΗ.Κ.ΕΠ.Α.), σε συνεργασία με την Ιστορική Λαογραφική Εταιρεία Αιγιαλείας (ΙΛΕΑ) και τον Σύνδεσμο Φιλολόγων Αιγιαλείας & Καλαβρύτων.

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 22 Μαρτίου στο Πολιτιστικό Κέντρο "Αλέκος Μέγαρης" (Παλαιό Νοσοκομείο), με κύρια αναφορά στο τρίτομο έργο "Ελληνικά Τραγούδια, από τη Βυζαντινή εποχή μέχρι τις μέρες μας" του Αιγιαλέα καθηγητή φυσικού, συγγραφέα και μουσικολόγου κ. Φίλιππου Οικονόμου, ο οποίος έχει συμβάλει  τα  μάλα στη διάσωση της δημοτικής μουσικής παράδοσης και ποίησης και πρόσφατα εξέδωσε τον τρίτο τόμο του προαναφερθέντος μνημειώδους έργου του.

Την εκδήλωση προλόγισε ο πρόεδρος της ΔΗ.Κ.ΕΠ.Α. κ. Κωνσταντίνος Κλάγκος, για να ακολουθήσει παρουσίαση του έργου "Ελληνικά Τραγούδια" από την πρόεδρο του Συνδέσμου Φιλολόγων Αιγιαλείας και Καλαβρύτων κα Αρχοντούλα Ρέλλα. Αμέσως μετά, η πρόεδρος της ΙΛΕΑ κα Βάνα Μπεντεβή παρουσίασε την κεντρική εισήγηση της εκδήλωσης, με θέμα "Ιστορία Τραγουδισμένη", με αναφορές σε τραγούδια, μέσα από το έργο του Φιλίππου Οικονόμου, ως εξής: - Άλωση: Η αρχή στη σκλαβιά, ο θρήνος -Ρήγας: Η ελπίδα, η προετοιμασία -Αγώνας: Σούλι, Ρούμελη, Μοριάς, Κλεφτουριά, η Γυναίκα, τα Καλάβρυτα, ο Ιμπραήμ, η Πίστη, οι Κολοκοτρωναίοι.

Δημοτιά τραγούδια αποδόθηκαν από μέλη της χορωδίας του Συλλόγου Φίλων Βυζαντινής Μουσικής Αιγιαλείας, ενώ επιλεγμένα αποσπάσματα δημοτικής ποίησης απαγγέλθηκαν από τους φιλολόγους κ.κ. Κώστα Κλάγκο, Αρχοντούλα Ρέλλα, Βάνα Μπεντεβή και Κατερίνα Μαρινοπούλου.

Τέλος, αποδόθηκαν τιμές στον κ. Φίλιππο Οικονόμου και ακολούθησε η αντιφώνησή του, η οποία ήταν φορτισμένη με ιδιαίτερη συγκίνηση.

 


"Η ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ Κας ΤΟΥΛΑΣ ΡΕΛΛΑ"


Κυρίες και κύριοι, καλησπέρα σας!

Αισθάνομαι ξεχωριστή χαρά που βρίσκομαι εδώ, απόψε, ανάμεσα σας, ανάμεσα σε συμπολίτες και φίλους, σ' αυτόν τον περικαλλή εντευκτήριο χώρο, που μας δίνει την ευκαιρία κατά καιρούς να ερχόμαστε πιο κοντά, να επικοινωνούμε, να μοιραζόμαστε σκέψεις και συναισθήματα, να τιμάμε τις παραδόσεις και τις επετείους του λαού μας, όπως σήμερα. Είναι αλήθεια ότι στη χαμηλοσερνάμενη εποχή που ζούμε, δεν έχουμε πολλές ευκαιρίες για τέτοιες πολυτελείς ... αποδράσεις. Γι αυτό κι όταν μας δίνονται, όπως σήμερα, δεν τις χαλαλίζουμε και δεν τις αφήνουμε να πάνε χαμένες. Εκ μέρους του Συνδέσμου Φιλολόγων Αιγιαλείας Α Καλαβρύτων θέλουμε να ευχαριστήσουμε τη Δημοτική Κοινωφελή Επιχείρηση για την διοργάνωση αυτής της πανηγυρικής επετειακής εκδήλωσης, την Ιστορική & Λαογραφική Εταιρεία Αιγίου για την πρωτοβουλία της διπλής αφιερωματικής τελετής τόσο στην μεγάλη ιστορική επέτειο, όσο και στην προσφορά στη γνήσια ελληνική δημοτική μουσική παράδοση του διακεκριμένου επιστήμονα, μουσικολόγου και συγγραφέα κ. Φίλιππου Οικονόμου, αγαπητού συναδέλφου, δασκάλου και πνευματικού εργάτη, άξιου τέκνου της Αιγιαλείας γης.

Ευχαριστούμε, επίσης, για την ευγενική και τιμητική πρόσκληση, την οποία μας απηύθυνε η ΙΛΕΑ μέσω της Προέδρου της, κ. Βάνας Μπεντεβή για τη συμμετοχή μας σ' αυτή την απόδοση τιμών στον Επιστήμονα και Ανθρωπο που τιμά την τοπική μας κοινωνία και προβάλλει με το έργο και την προσφορά του τη χώρα μας διεθνώς. Είμαι διπλά συγκινημένη τούτη τη βραδιά: όχι μόνο γιατί δέχτηκα την ευγενική πρόσκληση και ανέλαβα την τιμητική ευθύνη να παρουσιάσω το αξιολογότατο τρίτομο πόνημα του κ. Οικονόμου με τον τίτλο «Ελληνικά τραγούδια από τη βυζαντινή εποχή μέχρι  τις μέρες μας», που αποτελεί πνευματικό μνημείο στην τοπική γραμματολογία και την πανελλήνια λαϊκή μουσική κληρονομιά, αλλά και πραγματικό στολίδι και καύχημα για τα πολιτιστικά πράγματα της Αιγιώτικης κοινωνίας, αλλά και γιατί μου δίνεται η αφορμή και η ευκαιρία να συμμετάσχω κι εγώ σ' αυτή τη μικρή σπονδή, που γίνεται εδώ απόψε, προς τιμήν ενός εξέχοντος ανθρώπου, εραστή της γνήσιας ελληνικής παραδοσιακής μουσικής και τέχνης, ακάματου  και  ακοίμητου  πνευματικού  εργάτη. Του Μουσικολόγου, Ερευνητή, Συγγραφέα, Συνθέτη, Ιεροψάλτη, και Φυσικού Επιστήμονα, που με το πλούσιο πρωτοποριακό συγγραφικό του έργο και την έντονη πολιτιστική δραστηριότητα του προσφέρει τιάρα πολλά στα πολιτιστικά δρώμενα ολάκερου του Ελληνικού κόσμου: Τόσο στη Βυζαντινή Μουσική, όσο και στο παραδοσιακό τραγούδι και στη Φυσική Επιστήμη.

Είναι, εξάλλου, υποχρέωση μας να αναφερόμαστε σε προσωπικότητες, που με το έργο και την προσφορά τους γενικά, συμβάλλουν στην διάσωση και διάδοση της μοναδικής στο είδος της πολιτιστικής  μας  κληρονομιάς. Παρότι ο κ. Φ.Ο. δεν έχει ανάγκη από συστάσεις, ωστόσο μία σύντομη αναφορά στο βιογραφικό του σημείωμα θα φρεσκάρει τη μνήμη μας. Ο κ. Φίλιππος Αθανασίου Οικονόμου, εξ Ελίκης Αιγιαλείας, είναι γόνος ψαλτικής οικογένειας ( ο πατέρας του Ιερέας και μύστης της Βυζαντινής Μουσικής και οι τρεις αδελφοί του, πρωτοψάλτες). Σπούδασε Φυσική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Παράλληλα μελέτησε Βυζαντινή Εκκλησιαστική Μουσική κοντά στον περίφημο μουσικοδιδάσκαλο Θεόδωρο Χατζηθεοδώρου τον Φωκαέα, Καθηγητή του Ελληνικού Ωδείου Αθηνών. Υπηρέτησε στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση ως Καθηγητής, Διευθυντής Λυκείου και Προϊστάμενος Γραφείου Εκπαίδευσης. Έχει δημοσιεύσει πολλά άρθρα και μελέτες με θέματα Φυσικής Επιστήμης καθώς και Βυζαντινής και Δημοτικής Μουσικής σε περιοδικά και εφημερίδες του Αιγίου και της Αθήνας και υπήρξε συνεργάτης του τοπικού Ραδιοφωνικού Σταθμού «Διακονία και Μαρτυρία» της Ι. Μητροπόλεως Καλαβρύτων και Αιγιαλείας, με τακτικές εβδομαδιαίες εκπομπές. Στον τομέα της Φυσικής Επιστήμης έχει εκδώσει τα βιβλία: "Η Φυσική για τους υποψηφίους Α' Τύπου» (1966), «Ασκήσεις Φυσικής» (1974) και «Οι θεωρίες της Σχετικότητας του Αϊνστάιν», 1991).

Στον τομέα της Βυζαντινής Εκκλησιαστικής Μουσικής έχει εκδώσει: την τρίτομη ιστορικομουσικολογική μελέτη: «Βυζαντινή εκκλησιαστική μουσική και ψαλμωδία» (1992, 1994, 1997): έργο με παγκόσμια εμβέλεια, που χαιρετίστηκε από την Α. Θ.  Παναγιότητα, τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίο (1992), το Μακαριστό Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος κυρό Σεραφείμ (1974), την Ιερά Σύνοδο της Ελλάδος, τον αείμνηστο μαΐστορα Σπύρο Περιστέρη, Πρωτοψάλτη, Μουσικολόγο και Ερευνητή και άλλες μεγάλες μορφές από τον χώρο της Εκκλησίας και της Ψαλτικής Τέχνης. Το μνημειώδες και κορυφαίο αυτό έργο αποτελεί «πρότυπο και ξεχωριστό ορόσημο» στην Εθνική μας μουσική, γιατί συμβάλλει στη διάδοση και διάσωση της, αλλά και γιατί προσφέρει στον κάθε ψάλτη και μελετητή του είδους γενικά, «ορθή γνώσιν» της ιστορικής εξέλιξης της Βυζαντινής Μουσικής καθώς και την επίλυση των ποικίλων θεωρητικών και πρακτικών προβλημάτων που υπάρχουν. Επίσης φιλοξενεί τους πιο αξιόλογους Πρωτοψάλτες, Μουσικολόγους και άλλες Μεγάλες Μορφές της Βυζαντινής Μουσικής όλων των εποχών. Πρόκειται για μια προσφορά που πηγάζει από τη βαθιά γνώση και πίστη του συγγραφέα προς το αντικείμενο του και που έχει τη σφραγίδα της εγκυρότητας, η οποία πηγάζει από την ανώτερη πνευματική και φιλολογική μόρφωση και δυναμικότητα αλλά και τη μακρά πείρα του. Η συγγραφική δραστηριότητα συνεχίζεται με τα έργα του: «Το νέο μουσικό ζήτημα στην ορθόδοξη εκκλησία» καθώς και την «Επετηρίδα» του συλλόγου φίλων της βυζαντινής μουσικής Αιγιαλείας» (έτος Ιδρύσεως, 1979). Εκδόθηκε « με τη συμπλήρωση των 25 χρόνων λειτουργίας του Συλλόγου από της ιδρύσεως του μέχρι σήμερα. Αίγιο, 2004». Ιδρυτής και Πρόεδρος: Φίλιππος Οικονόμου.

«Η ψαλτική παράδοση στην Αιγιάλεια» το «Ρεμπέτικο τραγούδι-ιστορικές αναδρομές & η σχέση του με τη μουσική παράδοση» τα «Μελετήματα» και τέλος τη μνημειώδη σειρά με τίτλο: «Ελληνικά τραγούδια από τη βυζαντινή εποχή μέχρι τις μέρες μας», για την οποία θα μιλήσουμε εκτενέστερα στη συνέχεια. Θα ήταν, ωστόσο, σοβαρή παράλειψη να μην αναφέρουμε και μία σημαντική σειρά μουσικών συνθέσεων του κ. Οικονόμου, που αφορούν τόσο στην εκκλησιαστική όσο και στην κοσμική λογοτεχνική παράδοση. Όπως, όλοι, καταλαβαίνουμε πρόκειται για έναν εκ των μεγάλων συγχρόνων μελετητών όχι μόνο της βυζαντινής μουσικής, αλλά και της εν γένει ελληνικής παραδοσιακής μουσικής, το έργο του οποίου έτυχε διεθνούς αναγνώρισης και καταξίωσης. Με σεβασμό και θρησκευτική ευλάβεια έσκυψε πάνω από την πλούσια πολιτιστική μας κληρονομιά, τη γνήσια, την ανόθευτη, την αυθεντική. Αυτήν την παράδοση, που έχει βαθιές ρίζες απ' άκρη σ' άκρη της γης μας, κι εκδηλώνεται, με  θαυμαστή  ενότητα στους τόπους της ζωής, στις κλίσεις, στα προτερήματα και στα ελαττώματα του λαού μας. Κυρίως, όμως, μέσα στα τραγούδια του, όπου καθρεφτίζονται τα συναισθήματα του, η αγάπη, οι πόνοι, ο πόθος της λευτεριάς, το μίσος για την τυραννία, η λαχτάρα του ξενιτεμένου, τ' αντίκρισμα του θανάτου, όπου βρίσκεται ατόφια κι αδιάσπαστη η ψυχή του. Έτσι διατηρήθηκαν και παραδόθηκαν στη βυζαντινή και στη νέα μας λαϊκή παράδοση κι έζησαν και ζουν μέσα της. Αυτά ήταν οι σπόροι και τα φύτρα, που, άδηλα και κρύφια, έγιναν αρμοί του λαϊκού ποιητικού Λόγου σ όλες τις ελληνικές γωνιές κι εκφράζουν το συνολικό πνεύμα της ψυχής του λαού μας.

Τα ελληνικά παραδοσιακά τραγούδια μας είναι τα πνευματικά ριζοθέμελα της πατρίδας μας και για τούτο στέκουν μνημεία αξετίμητα της εθνικής μας λογοτεχνίας, και κλείνουν μέσα τους γενναία νοήματα, λαρπερή ανθρωπιά, ευγενικά συναισθήματα. Είναι δεμένα μαστορικά με λογάρι άδολο απ' τον υπεράξιο χρυσικό, το λαό μας, και οφείλει να τα 'χει γκολφισταυρό η ελληνική διανόηση, και να τα ρουφάει για δρακοντοβότανο η νέα γενιά. Για τούτο έχουμε υποχρέωση ιερή, όσα ξέφυγαν το χαμό ως τα τώρα κι όσα τυχαίνει και ξετρυπώνουμε ακόμα σε παλιά χειρόγραφα ή τ' αρπάζουμε απ'  τα χείλη κανενός γέροντα τραγουδιστή ή απλοϊκού τσοπάνη σ' απόμερο βουνό, να νοιαστούμε να τα περιμαζώνουμε ευλαβικά και στοργικά μ' έλεγχο αυστηρό, δίχως μεταπλασμούς αυθαίρετους, δίχως δασκαλικά διορθώματα, για να γλυτώσουν απ' το θάνατο, να τα συντηρήσουμε αθόλωτα στη ζωή και να τα παραδώσουμε στην αθανασία. Και λέγοντας λαϊκό τραγούδι, εννοούμε, βέβαια, ποίημα μαζί και μελωδία. Γιατί ο ποιητής των στίχων πλάθει το τραγούδι του, ποίημα μαζί και σκοπό, συνταιριαστά και σύγκαιρα, δηλαδή ταιριάζει τους στίχους του σε γνωστή μελωδία άλλου τραγουδιού ή πλάθει καινούργιο σκοπό. Έτσι λοιπόν, το τραγούδι, βγαίνοντας απ' το σπλάχνο του λαού, παιδί του πνευματικό, ξέσπασμα της ψυχής του, με του λαού το στόμα πλάθεται και ξαναπλάθεται, και για τούτο μένει ζωντανό πάντα κι απρόσωπο. Γιατί, ο λαϊκός ποιητής που το τραγούδησε, καμιά φιλοδοξία ούτε είχε, ούτε έχει να μαθευτεί τ' όνομά του. Και είναι η ποίηση αυτή συνέχεια αδιάπαυστη της ποιητικής ζωής του Έθνους και της πνευματικής του εξέλιξης από την Ομηρική γιγαντομαχία έως τη γιγαντομαχία του 21 κι' από τότε έως σήμερα. Κι' είναι ακόμη απόδειξη τρανή, πως είναι αδιάσπαστη στων αιώνων την αλυσίδα η αρχαία με την νέα Ελληνική ψυχή.

Ο κ. Φ.Ο. με το καλαίσθητο, πρόσφατο αυτό βιβλίο του έρχεται να προσθέσει ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ του συγγραφικού του έργου, με το οποίο κατά καιρούς μας εκπλήσσει ευχάριστα και απολαυστικά. Κι όπως πάντα, έτσι και τώρα ο Φ.Ο. μπορεί να εγγυηθεί, με την εγκυρότητα της γραφής της και την καλλιτεχνική της ευαισθησία ότι θα μας χαρίσει πολλές στιγμές πνευματικής ανάσας και ψυχικής ανάτασης. Το τρίτομο αυτό τελευταίο έργο του κ. Οικονόμου με τον τίτλο «Ελληνικά τραγούδια από τη βυζαντινή εποχή μέχρι τις μέρες μας» αφιερώνεται στους «απανταχού ζηλωτές της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής». Στο σημείο αυτό κρίνουμε αναγκαίο να παραθέσουμε αυτούσια τον ορισμό και τη σημασία του όρου « Ελληνική μουσική» από το έργο του κ. Οικονόμου. Γράφει λοιπόν κατά λέξη: «Ελληνική μουσική εννοούμε τη μουσική τέχνη, η οποία αποτελεί φυσιολογική εξέλιξη της Αρχαιοελληνικής μουσικής και η οποία έφθασε μέχρι τις μέρες μας με δύο μορφές; τη Βυζαντινή Μουσική (θρησκευτικός χαρακτήρας) και τη Λαϊκή Δημοτική μουσική (κοσμικός χαρακτήρας).

Η Β. Μ. είναι η λατρευτική μουσική της Ορθόδοξης εκκλησίας και με βάση αυτή έχουν μελοποιηθεί και μελοποιούνται τα υμνογραφικά κείμενα της εκκλησίας, τα οποία ονομάζονται εκκλησιαστικοί ύμνοι ή ψάλματα. Η Λαϊκή- Δημοτική μουσική περιλαμβάνει: α. Το λαϊκό τραγούδι των ελληνικών υπαίθριων πληθυσμών και ονομάζεται δημοτικό τραγούδι και β. το αστικό λαϊκό τραγούδι ή ρεμπέτικο.

Οι νόθες ή -παραφθαρμίνες μορφές των -παραπάνω κατηγοριών δεν εντάσσονται στην «Ελληνική μουσική».

Το σημαντικό, λοιπόν, πόνημα που με καμάρι κρατάμε απόψε στα χέρια μας δεν προέκυψε ούτε εύκολα, ούτε τυχαία. Είναι καρπός μιας μακρόχρονης και κοπιώδους προσπάθειας του συγγραφέα, που στηρίχθηκε στο πλούσιο ιστορικολαογραφικό και μουσικολογικό αρχείο του συγγραφέα καθώς και αρκετών φίλων και συνεργατών του. Και μόνο η καταγραφή του πλήθους των γνωστότερων δημοτικών τραγουδιών, είναι μόχθος. Η δε ανεύρεση και αξιολόγηση τους, η μεθοδικότητα, οι αντοχές και οι αμέτρητες ώρες εντρύφησης σε έγκυρες πηγές προκειμένου να θεμελιωθούν τα ευρήματα, που αποθησαυρίστηκαν στους τρεις αυτούς πολύτιμους τόμους, αλλά και οι παράλληλες σημειώσεις και τα σχετικά αποσπάσματα από εργασίες άλλων μελετητών, που έχουν παρεμβληθεί επίκαιρα και σωστά ολοκληρώνουν τη μέθοδο παρουσίασης των διευκρινίσεων, του στίχου και του μέλους και αποκαλύπτουν την πολύμοχθη προσπάθεια τακτοποίησης και προσφοράς τόσου υλικού. Το έργο αυτό το γέννησε η ανάγκη για τη στήριξη, διαφύλαξη, διάσωση και διάδοση της πολιτιστικής μας παρακαταθήκης, το ανάθρεψε η αγάπη και το μεράκι και το άνδρωσε η επίπονη μεν αλλά μεθοδική και συντονισμένη προσπάθεια του δημιουργού του, που με πίστη και αφοσίωση τάχθηκε στην υπηρεσία της επιστημονικής έρευνας, της καλλιτεχνικής ομορφιάς και της γνήσιας αισθητικής απόλαυσης.

«Ο βασικός στόχος και σκοπός αυτής της προσπάθειας, της μουσικής σημειογράφησης και συγκέντρωσης αντιπροσωπευτικών τραγουδιών, που καλύπτουν όλες σχεδόν τις μορφές της πλούσιας και θαυμαστής μουσικής μας παράδοσης, είναι να μην αφανιστούν, αλλά να μεταδοθούν στους νεότερους και να τα τραγουδήσουν και να τα χορέψουν», επισημαίνει ο κ. Φ. Οικονόμου.

Εκλεκτή συγκίνηση μας πλημμυρίζει καθώς το ξεφυλλίζουμε προσεχτικά. Το πολυποίκιλο υλικό που συγκεντρώθηκε, μελετήθηκε, οργανώθηκε και ταξινομήθηκε με εξαιρετική επιτυχία. Στο σύνολο του είναι ένα πολύ ελκυστικό βιβλίο τόσο για το περιεχόμενο του όσο και για την πολύ καλή εκδοτική παρουσία του. Με την επιλογή του χρώματος, την ποιότητα και το μέγεθος του χαρτιού, τον άριστο σχεδιασμό της ύλης, με την επιμέλεια, την τάξη, την ταξινόμηση του περιεχομένου και τον τρόπο, που παρουσιάζεται η κάθε ομάδα ξεχωριστά, σε συνδυασμό με τη βυζαντινή σημειογραφία, με την ενσωμάτωση του πλούσιου εποπτικού υλικού και την άρτια οργάνωση προδιαθέτει θετικά τον αναγνώστη, όχι μόνο για να το διαβάσει και να του δώσει μια θέση στη βιβλιοθήκη του, αλλά και να το δωρίσει σε φίλους και γνωστούς με την πεποίθηση ότι θα είναι ευπρόσδεκτο και πολύτιμο δώρο... και ένα σπάνιο συλλεκτικό κομμάτι ανεκτίμητης αξίας. Με 210 τραγούδια στον Α' τόμο, 270 στο Β' τόμο και 271 στον Γ' τόμο, σύνολο δηλαδή 751 τραγούδια, ταξινομημένα και κατά το περιεχόμενο αλλά και με αλφαβητική σειρά σε κάθε τόμο ξεδιπλώνεται μια μεγάλη ποικιλία αυθεντικών ελληνικών τραγουδιών, καλύπτονται όλες οι μορφές της πλούσιας μουσικής μας παράδοσης και αντιπροσωπεύονται διάφορες εποχές και μορφές του κοινωνικού βίου του ελληνισμού από τη Βυζαντινή εποχή μέχρι τις μέρες μας. Τα τραγούδια κατηγοριοποιούνται ως εξής: εξωτερικής μουσικής-βυζαντινά, βυζαντινής τεχνοτροπίας, ψαλτοτράγουδα, παραδοσιακά -δημώδη, παραδοσιακά λαϊκά, επιτραπέζια καθιστικά-αμανέδες, σκωπτικά-σατιρικά,   δημοτικά   παραδοσιακά   &   δημοτικοφανή,   λαϊκά και μία κατηγορία με διάφορα. Σε όλα αυτά προστίθενται και δύο παραρτήματα με κάλαντα, τσακίσματα και παιδικά.

Γραμμένα με το σύστημα της βυζαντινής παρασημαντικής, ώστε στους γνώστες της μουσικής να γίνουν ευκολότερα κτήμα τους και δεμένα όλα αυτά τα λαϊκά ακούσματα με το βυζαντινό μέλος δημιουργούν το διαχρονικό αίσθημα της συνέχειας της φυλής μας και τέλος γίνονται εθνικά μελωδήματα, που βγήκαν από τα βάθη της καρδιάς και επιστρέφουν στις καρδιές όλων μας, όταν τα ακούμε να τραγουδιούνται.

«Συλλογές με Ελληνικά τραγούδια τονισμένα με Βυζαντινή σημειογραφία» αναφέρει ο συγγραφέας, «έχουν κυκλοφορήσει ελάχιστες συγκριτικά με το μέγα πλήθος των τραγουδιών με αυτό τον χαρακτήρα. Οι Ανθολογίες που κυκλοφορούν με καταγραφή του ποιητικού κειμένου είναι πάρα πολλές και καλύπτουν σχεδόν το σύνολο των ελληνικών μας τραγουδιών. Όμως τα τραγούδια αυτά έχουν μελωδία, ρυθμό, τραγουδιούνται και τα περισσότερα χορεύονται. Επομένως η καταγραφή μόνο του ποιητικού τους κειμένου, μπορεί να έχει από φιλολογική άποψη μεγάλη αξία, αλλά δεν αποκαλύπτει ολοκληρωμένη την εικόνα τους, γιατί τα στερεί από την οργανική τους φύση και την πραγματική τους φυσιογνωμία και ουσία, τα δημοτικά μας τραγούδια έφθασαν μέχρις εμάς μέσα από την προφορική παράδοση και ένα από τα πιο δύσκολα θέματα, που τα αφορά, είναι η μουσική καταγραφή τους.... Το γεγονός αυτό αποθάρρυνε πολλούς που θα ήθελαν να καταγράψουν το θησαυρό των δημοτικών τραγουδιών και αποτελεί μια από τις πιο βασικές αιτίες που το μεγαλύτερο μέρος του δεν έχει ακόμη αποτυπωθεί σε μουσικές εκδόσεις, αντίθετα με τις φιλολογικές, οι οποίες είναι πολυπληθείς και καλύπτουν σχεδόν το σύνολο του....»

Πρόκειται, εν τέλει για ένα μνημειώδες έργο- καλαίσθητο, επιβλητικό και άρτια συγκροτημένο, έργο πολύ σημαντικό.

Σπουδαιότατο πόνημα, εξαιρετική και επίπονη δουλειά, που επιβεβαιώνει την ακάματη, σημαντικότατη και πολυσχιδή προσφορά του συγγραφέα και μάχιμου ερευνητή. Το επιβεβαίωσαν, άλλωστε, τα διθυραμβικά σχόλια του τοπικού τύπου αλλά και επώνυμων καταξιωμένων λειτουργών της μουσικής και της τέχνης. Πρώτη φορά είδα σε ένα βιβλίο να ξεχειλίζει τόσο πηγαία και ειλικρινής έκφραση συγχαρητηρίων, ευχαριστιών και ευγνωμοσύνης από τόσο πολλούς ανθρώπους. Δικαίως απονέμεται ο δημόσιος έπαινος για την έμπνευσή τε και τη δημιουργία για το πνευματικό αυτό επίτευγμα.

Θα μου επιτρέψετε, παρακαλώ, να προσθέσω και τους δικούς μου επαίνους μαζί με τις άπειρες ευχαριστίες μου, παρότι θεωρώ ότι θα προσκρούσουν στη σεμνότητα και μετριοφροσύνη του αγαπητού μου δασκάλου και συναδέλφου! Εκ μέρους δε του Συνδέσμου Φιλολόγων ευχαριστούμε από καρδιάς τον κ. Οικονόμου για την ευγενική και γενναιόδωρη προσφορά του έξοχου αυτού έργου στη Βιβλιοθήκη μας.

Μακάρι οι φιλόμουσοι του είδους αυτού να σπεύσουν και να ξεφυλλίσουν, να σκύψουν στις σελίδες των τριών τόμων των «Ελληνικών τραγουδιών»! Θα γεμίσουν την ψυχή τους Ελλάδα και πάθη και καημούς του λαού μας , που είναι σχεδόν ίδιοι σε όλες τις εποχές..! Ιδιαιτέρως σήμερα, όταν τα ηλεκτρονικά, κυρίως, μέσα επιδίδονται σε μια άνευ προηγουμένου απομίμηση ξένων μουσικών προϊόντων, αδιαφορώντας πλήρως για την πλούσια δική μας πολιτιστική παρακαταθήκη, την οποία θεωρούν σαν κάτι το ξεπερασμένο ή σαν ένα θέμα  δευτερευούσης σημασίας!


Φίλες και φίλοι,
Αν λάβουμε υπόψη μας:

  • ότι τα τραγούδια ενός λαού είναι το αντιπροσωπευτικότερο στοιχείο της ψυχής και της ζωής του
  • ότι μέσα σ' αυτά αποτυπώνονται οι αγώνες του, οι αγωνίες του για τη ζωή και το θάνατο, τα οράματα του, η βιοθεωρία του και εν γένει η ιστορική του παρουσία
  • ότι πάνω απ' όλα με το τραγούδι καλλιεργείται ο κοινός γλωσσικός κώδικας και μέσω αυτού η ιστορική μνήμη και ενισχύονται οι εσωτερικές αντιστάσεις σε κάθε προσπάθεια αλλοίωσης και αφομοίωσης
  • ότι το δημοτικό τραγούδι μέσα από την Ελληνική Λαϊκή Παράδοση, αποτελεί το   ισχυρό ανάχωμα στην επιχειρούμενη επέλαση της ομογενοποίησης και τη δημιουργία απρόσωπων παγκοσμίων πολιτών τότε κατανοούμε τη σπουδαιότητα και τη μεγάλη πολιτιστική αξία αυτής της εργασίας!

Απέναντι στο τέλμα του ψευτοπολιτισμού της τεχνοκρατικής υποκουλτούρας και του οικονομικού ολοκληρωτισμού και πριν επέλθει η ολοκληρωτική καταστροφή θεσμών και αξιών, ο επαναπροσδιορισμός της εθνικής ταυτότητας και των αξιακών μας προτύπων, είναι εφικτός μέσα από το Λαϊκό πολιτισμό, την Ελληνική Παράδοση και τους ανθρώπους, που την σέβονται και την διατηρούν.



Κυρίες και κύριοι,
Με την αποψινή εκδήλωση αποδίδουμε την οφειλόμενη τιμή στους ήρωες και μάρτυρες της λευτεριάς και της εθνικής μας ανεξαρτησίας. Τιμάμε τους αγώνες και τις θυσίες τους για να μας παραδώσουν μια πατρίδα περήφανη κι αδούλωτη, που θα γνωρίζει καλά την ιστορία της, θα σέβεται  τις παραδόσεις της και την πολιτιστική της κληρονομιά και θα προχωρά μπροστά με όραμα και αισιοδοξία!

Τιμάμε, όμως και όσους εργάζονται και υπηρετούν την τέχνη, τον πολιτισμό, την παράδοση μας, σε όλες τις εκφάνσεις της, γιατί αυτά είναι η πατρίδα μας, αυτά συνιστούν την πεμπτουσία του ελληνικού πνεύματος. Έναν εξ αυτών των πνευματικών σκαπανέων, έναν άνθρωπο χαρισματικό, γοητευτικό στην ψυχή, με πνεύμα οξύ και διορατικό, με ήθος, καλλιέργεια και ευγένεια ψυχής, με ευαισθησία και υπευθυνότητα τον έχουμε _ χρόνια τώρα _ ανάμεσα μας, «τύχη αγαθή», και απολαμβάνουμε το απόσταγμα της γνώσης του, την καλλιτεχνική του  ευαισθησία  και  την  γόνιμη  δημιουργική  παραγωγή  του. Τον θαυμάζουμε, τον χειροκροτούμε, τον αγαπάμε, του δείχνουμε το σεβασμό και την εκτίμηση μας και τον έχουμε σε περίοπτη θέση μέσα στην καρδία μας. Απλώς απόψε μας δίνεται η ευκαιρία να του τα δείξουμε όλα αυτά. Αν είναι συχνά δύσκολο να γίνει αποτίμηση ενός έργου, είναι κάποτε δυσκολότερο να αποτιμήσει κανείς μια ζωή πλήρη, μια ζωή με χιλιάδες στιγμές πολύτιμες, που δεν είναι πουθενά καταγραμμένες παρά μόνο στην ψυχή και το μυαλό των ανθρώπων. Ούτως ή άλλως κάποιες μορφές είναι γοητευτικές λόγω της ακτινοβόλας παρουσίας τους και της δημιουργικής παρέμβασης τους στη ζωή και την κοινωνία. Είναι σαν τον μεταξοσκώληκα, που το κοινό πράσινο φύλλο το κάνουν μετάξι. Κλεισμένοι στο κουκούλι τους προετοιμάζουν με το έργο τους την πεταλούδα της αθανασίας.

Ο Φ.Ο. ευτύχησε, να εισπράξει γενναιόδωρα και πλουσιοπάροχα την αγάπη, το θαυμασμό και την καταξίωση στο χώρο της επιστήμης, της εκπαίδευσης και της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Επάξια και δικαιωματικά επιβραβεύεται για την εν γένει προσφορά του απόψε και η τιμή και το κέρδος είναι περισσότερο δικά μας παρά δικά του. Αν κοιτάξουμε την ιστορία θα διαπιστώσουμε ότι δε λείπουν οι μικρόψυχοι καιροί. Κι αν δεν υπήρχαν οι άνθρωποι του πνεύματος και της τέχνης, να στηρίζουν τις ψυχές, όλοι θα ήταν γονατισμένοι, παραδομένοι, αφανισμένοι. Αν δεν υπήρχαν οι επιστήμονες, οι καλλιτέχνες, οι λογοτέχνες, οι άνθρωποι της δράσης και της προσφοράς να σηκώσουν ψηλά τις ιδέες της δικαιοσύνης, της ελευθερίας, της αγάπης στην ομορφιά, του ηθικού χρέους, να φέρουν το μήνυμα της αισιοδοξίας στους τρομαγμένους και τους απελπισμένους, να αναζητούν την αλήθεια, να ανοίγουν νέους πνευματικούς δρόμους, να σκορπίζουν άρωμα ανθρωπιάς στον κόσμο... η ζωή μας θα ήταν γεμάτη μαύρα σύννεφα!

Σε μια εποχή βαθιάς παγκόσμιας κρίσης, όχι μόνο οικονομικής αλλά και αρχών και αξιών, κατά την οποία δοκιμάζονται οι αντοχές των λαών, η ανάγκη να στραφούμε στα έργα του πολιτισμού, πιστεύουμε ότι αποτελεί προτεραιότητα. Μόνο με τον τρόπο αυτό μπορούμε να ανακτήσουμε την πίστη μας. Η προστασία και διαφύλαξη της ιστορίας και του πολιτισμού με οποιοδήποτε τρόπο, που αποτυπώνει και συγκροτεί την ταυτότητα μας μέσα στο πέρασμα των αιώνων, αποτελεί αναμφίβολα μια απαραίτητη διαδικασία. Γιατί συμβάλλει -εκτός των άλλων- στη διατήρηση και στη στήριξη των πολιτισμών των λαών. Ευτυχώς, για την περιοχή μας, έχει τη θαυμαστή ιδιαιτερότητα να γεννά ανθρώπους που διακρίνονται για την πνευματικότητα και την πολιτιστική δημιουργία. Ανθρώπους που, έχοντας μέσα τους τη φλόγα του πολιτισμού, του πνεύματος και του πάθους για προσφορά και δημιουργία, γίνονται πυρσοί που φωτίζουν τον κοινωνικό τους περίγυρο.

Έτσι δημιουργούνται πνευματικές εστίες που στοχεύουν στην άνοδο του πολιτιστικού και πνευματικού επιπέδου μιας κοινωνίας, ενός λαού. Και σε καιρούς «μικρόψυχους», αυτό που μας απομένει, ευτυχώς, είναι  η  προσωπική  μας  «Θεία μετάληψη» από το έργο των μεγάλων δημιουργών η ψυχοπνευματική συγκίνηση και «μέθεξη», η γλωσσική ευωχία, η αισθητική απόλαυση!

Γιατί το χώμα που είμαστε πλασμένοι γίνεται λάσπη, που απειλεί να πνίξει την ψυχή μας να την αφανίσει. Κι απ’ αυτό το σύρσιμο στα χαμηλά, μονάχα ο καλλιτέχνης, προφήτης, δάσκαλος, ο πνευματικός ταγός, ως μυσταγωγός μπορεί να μας ανασηκώσει φέρνοντας μας το αληθινό φως. Είναι το μάννα που χορταίνει την πνευματική πείνα των ανθρώπων, ιδιαίτερα σε εποχές, που παρά την πληθώρα των υλικών αγαθών, ωστόσο χαρακτηρίζονται από πνευματική ασιτία. Ευτυχώς, φίλοι μου, που υπάρχει η Τέχνη και οι πιστοί και αφοσιωμένοι θεράποντες αυτής, για να νικάει τη φθορά και να εξορκίζει τη θλίψη και τη μιζέρια της καθημερινότητας μας!


Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας.

Υ.Γ. Δεν θα διαβάσω κάποια από τα έξοχα καταγεγραμμένα ποιήματα-τραγούδια των βιβλίων, όπως συνηθίζεται σε μια βιβλιοπαρουσίαση και γιατί ορισμένα (ιστορικά-κλέφτικα) θα ακουστούν στη συνέχεια στα πλαίσια της εορτής και γιατί κάποια άλλα θα αποδοθούν μελωδικά από τους χορωδούς του Συλλόγου Φίλων Βυζαντινής Μουσικής.


Αρχοντούλα  Ρέλλα - Παπασημακοπούλου
Φιλόλογος Αίγιο, 22 Μαρτίου 2014